Environnement de Developpement
Retour a l'accueil
Nouveau dossier
Illustration chapitre
341 - Aozañ boued ha keginañ mod Breizh
br - Gastronomie Attention : pas de lieux
Patrick HERVÉ
Patrick Hervé est né à Nantes de parents du centre Bretagne. Il vit à St Cadou en Sizun. Chef d'établissement en retraite, il a été, en particulier proviseur de la section hôtelière du lycée Chaptal de Quimper. Il est l'auteur de nombreux ouvrages sur la tradition bretonne, l'architecture rurale, l'élevage des chevaux et surtout les pratiques alimentaires.
600 - Krampouezh an tri zra (kig-moc’h, vi, fourmaj) - Patrick Hervé
Ur perzh bras eus skeudenn Breizh eo he c’heginerezh, ken bras ken e c’haller ober kannati Breizh eus kement ti-krampouezh zo er bed. Ezhomm zo ober kemm avat etre keginouriezh Breizh, diazezet war al labour-douar hag ar pesketa ha mod keginañ ar Vretoned deuet diwar o istor. Hiviziken e ro an eil skoaz ouzh egile startijenn da ekonomiezh Breizh.
925 - Dister ar peuriñ a-raok an Dispac’h
Illustrer
A-raok an dispac’h e veze ar gernezh o rodal ingal. Ne glaske ket an dud kaout estroc’h evit ar pezh oa dleet d’o nerzh labour. « Ur sac’h goullo ne zalc’h ket en e sav » a gustumed lârout. Menajerien e oa al lod brasañ eus ar Vretoned, o labourat war douaroù bet difraostet gante hag a lezent da baouez goude-se. Re dreut e oa an douar da c’hounit gwinizh pe edeier a c’haller ober bara gante. Ret e oa ober gant ed-du a veze aozet yod, farz-sac’h pe krampouezh gante. Diazez keginerezh Breizh ez eo deuet an edajoù-se da vezañ.
926 - Difluk ar meuzioù breizhat
Illustrer
Meuzioù stag ouzh skeudenn Breizh he maezioù don hag hec’h aodoù gouez a veze klask warne gant an douristed disac’het er vro gant an hent-houarn. Traoù mor, istr ha krestenneged dreist-holl, a voe staget da gentañ ouzh ar skeudenn romantel-se. E deroù an XIXvet kantved ez embannas Curnonsky « priñs ar begoù lipous », deuet da bourmen e damm kalite e Breizh, ar blijadur a oa gantañ kaout boued eus an dibab evel ar pesked-mor, gante blaz nerzhioù an natur ha kalon tud ar vro.
En Argoad e teue ar gantreerien, Breizhveuriz ur c’halz anezhe, da jiboesa ha da lakaat ostalerioù ar vro d’aozañ boued dezhe goude-se. Bep ma veze frankaet an douaroù-labour ha gwellaet ar mod d’o zemzañ e veze diorreet ar gounid legumaj a bep seurt, artichaod ha kaol-fleur e Bro-Leon, sivi e Plougastell. Pourvezet e voe marc’hadoù ar c’hêrioù bras, koc’hu Pariz paneveken, gant madoù labour-douar ha peskerezh Breizh. Er mod-se e tiflukas doareoù da aozañ boued ha meuzioù nevez, dishañval-mat eus henvoazioù ar bobl. Dalc’het e voe memestra gant ar mod kozh-se war ar maez, ha pa yeas war gemm ivez bep ma teske an dud ober gant danvez-boued ha gant binvioù poazhañ nevez.
927 - Brud boued Breizh oc’h en em ledañ er bed a-bezh
Illustrer
Efedoù dic’hortoz a voe gant an divroañ diwar ar maez war-zu ar c’hêrioù bras, betek er broioù estren zoken rak er mod-se e tiflukas tier-krampouezh un tamm e pep lec’h. Er penn-kentañ ne oa dioute nemet stalioù dister e lec’h e teue pratikoù ar foarioù hag ar marchadoù da zebriñ krampouezh lardet gant o daouarn. Er bloavezhioù 1950 avat e tiflukas e Pariz hag er c’hêrioù bras restoldioù a veze servijet krampouezh war un asied enno. Hiviziken e vez ledet a bep seurt boued war ar c’hrampouezh, ha pa n’eus ket produennoù eus Breizh anezhe, evel fourmaj da skouer. Berzh bras a ra ar c’hrampouezh e kêrioù ar bed-holl.
Er bloavezhioù 1970 e voe diorreet ur mod all da aozañ boued e Breizh, diazezet war ar rekipeoù bet dastumadet gant Simone Morand evit al lod bras anezhe. Broudet e voe ar geginerien gant ensavadurioù Breizh da ijinañ liammoù nevez etre ar c’heginañ mod kozh hag aozerezh an danvezioù-boued. E 1994 e voe savet an diskouezadeg « Pa vez ar Vretoned ouzh taol » gant mirdier Breizh, da ginnig perzhioù heverk keginerezh Breizh er pemp departamant. Broudañ micherioù ar fardañ-boued a oa he fal.
928 - Unan eus arouezioù identelezh Breizh
eo an aozañ boued en deizioù a-vremañ
Illustrer
Kreñvaet eo bet skeudenn boued ha keginouriezh Breizh ha deuet int da vezañ elfennoù pouezus eus identelezh ar vro. Pa ne oa nemet predoù familh a Vro-Leon eus ar c’hig-ha-farz gwechall, ez eo deuet da vezañ danvez predoù bras a vez savet da souten oberennoù pe raktresoù lec’hel. Deuet eo ar restoldioù a ginnig boued ar vro, an tier-krampouezh en o zouez, da vezañ perzh eus ekonomiezh an douristelezh hag arouez sevenadur, kuñvded ar vuhez ha startijenn Breizh a-vremañ.
BIBLIOGRAPHIE
Buisson Françoise, La Cuisine des îles, chez l’auteur, 1965.
Buisson Françoise, À table, en Bretagne, chez l’auteur, 1991.
Hervé Patrick, Boued, expressions culinaires bretonnes, Morlaix, Skol Vreizh, 1994.
Hervé Patrick, Fars bretons et kig-ha-farz, histoire d’une tradition culinaire, Morlaix, Skol Vreizh, 2014.
Morand Simone, Gastronomie bretonne d’hier et d’aujourd’hui, Paris, Flammarion, 1965.
Thorel Jacques, Authentique cuisine de Bretagne, éd. Ouest-France, 2013.
Quand les Bretons passent à table. Manières de boire et de manger en Bretagne aux xixe et xxe siècles, catalogue de l’exposition, éditions Apogée-Buhez, 1994.